Önyargılarımız
Kayıt Tarihi: 01.01.1970 02:00 - Son Güncelleme: 18.11.2026 16:50
Kendimize, “Kendimizden Kaybettiren” Zayıflığımız; “Önyargılarımız”
Bu haftaki yazımızda, hepimizin başına dert olmuş ve olmaya da devam edeceği âşikâr olan bir konudan bahsetmek istiyorum. Konu başlığında da belirtmiş olduğumuz zâfiyetimiz (zayıflığımız); Önyargılarımız veya peşin hükümlerimiz’ dir.
“Önyargı ve peşin hüküm” kelimelerine baktığımızda “önden, öncesinden, hemen başında” gibi anlamlandırmalar kafamızda oluşuveriyor. Ama bu önyargı ve peşin hükümler sadece olayların başında değil, sonunda da kullanılmaktadır. Peki, olayın sonrasında da nasıl kullanılır(a) bir örnek verirsek; X kişisi sınava girmiştir, sınav biter ve dışarıda onu bekleyen arkadaşlarının yanına gelir. “Sınavın nasıldı?” sorusunun ve “istediğim gibi geçmedi.” cevabının hemen ardından, “Ben zaten en başından biliyordum başarılı olamayacağını” tarzında söylenen bir arkadaş ifadesine (buna arkadaş tokadı da diyebiliriz) şahit olmuş oluruz.
Önyargılı söylemlerin ve davranışların sebeplerinden bazıları da şunlardır diyebiliriz; şahıs ve konu hakkında bilgi sahibi olunmaması, art niyetin olması (kin, kıskançlık, öfke vs. duygular), din, dil, ırk ve statü farkı gibi...
İsterseniz konumuza örneklemelerle devam edelim.
Bir sınıfta kimin yaptığı belli olmayan bir kusur işlendiğinde, o kusuru yapanın, sınıfın en tembel öğrencisinin yapmış olacağına inanılması. Zencilerin tenlerinin siyah olmasından dolayı, bedenlerinin de pis olacağının düşünülmesi. Bir kişiyle tanışıldıktan hemen sonra, memleketinin neresi olduğunun sorulması ve ona göre yaklaşımda bulunulması. “ Yok bu köylüdür, yok şu şehirlidir ” diye ayrımcılıkların yapılması. Bazı insanlar için, “Onların İnançları şöyledir, yok böyledir diyerek, ikram ettikleri yemeklerin bile reddedilmesi veya o yemeğin yenmemesi. Çingenelere ve o tarzda yaşayan insanlara, “hırsız yakıştırması” nın yapılması (nedense artık, hiç kimse de karavanla bu şekilde hayat süren turistlere böyle yakıştırma yapmaz. Sebebi, tamamen duygusal olabilir mi?). “O yörenin insanı iyidir bak! Oradan gelin alınır” diyenlerin, işin sonu kötü olunca “ben ne bilirdim böyle olacağını, falan filan kişinin hanımı dört dörtlüktü oysa.” şeklinde bir cevapla işin içinden sıvışması. “Bu çocuktan adam olmaz.” gibi bir söylemle, çocuklarının psikolojisini bozan ve hayallerini başlamadan bitiren ebeveynlerin sayısının azımsanmayacak ölçüde çok olması. Vesaire…
Hulâsa: Bilmediğimiz hususlarda susmayı tercih etmeliyiz. Muhâtab olduğumuz kişilerin kalbini, istemeden dahi de olsa kırmamalı ve düşüncelerini küçüksememeliyiz. “Kediler nankör hayvanlardır.” gibi aslı astarı olmayan sözlerle de, hayvanlara eziyet etmemeliyiz. Görüştüğümüz kişilerin kanaâtlerinde, söz ile olumsuz bir etki bırakmak bir kenara dursun, mimiklerimizle bile olumsuz bir etki bırakmamalıyız. Özeti de özetlersek; Haddini aşma! diyeceğiz, her daim kendimize.
22 Şevval 1434





