Asabiyet Karşısında Sabretmek

Kayıt Tarihi: 01.01.1970 02:00 - Son Güncelleme: 19.11.2026 05:16
YAZI
A
Mevlana’nın bizlere yaptığı Öğütlerden Cömertlik, sözlük anlamı “Para ve malını esirgemeden veren, eli açık, bonkör” olarak tarif edilmektedir.
Dinimize göre ise Cömertlik insanın, sahip olduğu imkânlardan, muhtaçlara meşrû ölçüler dâhilinde ve Allah rızasından başka hiç bir gaye gütmeden, ihsana yardımda bulunmasını sağlayan üstün bir ahlâk kuralıdır.

Cömertlik duygusu insanları, muhtaç olanlara vermeye, ihsanda bulunmaya sevk eder. Bu duyguya sahip olan kişi, hem bireysel anlamda gerçek mutluluğa ulaşır hem de toplumsal alanda lüzumlu olan her konuda ihtiyaç sahiplerine yardım edebilme özelliğine sahip olur.
Cömertliğin zıttı cimrilik, tutum içgüdüsünün bozulmasıdır ve sözlükte; “Elindeki parayı harcamaya kıyamayan, eli sıkı, mıhsıçtı, pinti, sıkı, varyemez.” şeklinde tarif edilmektedir.

Para bize yaşamımızdaki bazı şeyleri daha dolu olarak değerlendirecek zamanı verebilir. Ancak bunu yapmak için gereken saf ruhu ve merakı vermez. Para, bize yeteneklerimizi geliştirecek zamanı da verebilir. Ancak bunu yapacak cesareti ve disiplini veremez. Para bize ilişkilerimizi geliştirecek ve beslemek için zaman verebilir; Ancak bunu yapmak için gerekli sevgi ve özeni veremez. Para bizi kolaylıkla bıkkın, korkak, bencil ve yalnız biri haline getirebilir. Kısacası para kendisini ne için istediğimize ve onunla ne yapacağımıza bağlı olarak bize, özgürleşmemizde yada köleleşmemizde yardım edebilir.
Mevlana’nın bir diğer öğüdü ise şefkat ve merhametli olmaktır. Birçok psikolog şefkat duygusunun, doğuştan geldiğini kabul etmektedir. Şefkatten yoksun büyüyen çocukların sevgi yetersizliğinden aşağılık duygusuna sahip olduğu söylenmektedir. Bu tür yetişenlerde Kendine güvenin olmadığı, başkalarının yönlendirmesiyle hareket ettiği. Arkadaşlarının ve çevresindeki kişilerin sevgisini kazanabilmek için suç da olsa her davranışı yapmaya meyilli olduğu, içedönüklük ve saldırganlık gibi olumsuz davranışlar gösterdiği ifade edilmektedir.

Şefkat ve merhamet, insanlara karşı sevgi beslemekten geçer, sevgi ise Mevlana düşüncesinin merkezidir. Çünkü Mevlana’ nın sevgisi evrenseldir, ırk, din, dil ayrımı yapmadan tüm insanları kapsar.

Mevlana’nın düşüncesinin hala güncelliğini koruyor olmasının bir sebebi de, boyutları gezegenler ötesine ulaşan bir insanlık sevgisi ortaya koymuş olmasıdır. Toplumda sevgi tek başına yeterli değildir. Saygı ve sevginin bir arada bulunduğu toplumlar uzun ömürlü olur ve hiçbir zaman kargaşa içine düşmez. O toplumda saygı ve sevgi ne zaman kaybolur ise o zaman o toplum çöker. Saygıyı ve sevgiyi de insanlar çocuk yaşta öğrenir. Büyüdükçe de geliştirir
Ayrıca sevgi önem vermeyi gerektirir. Biz karşımızdakine önem verirsek, karşımızdaki de bize önem verir.

Mevlana’nın yıllardır dilimizden düşmeyen ve günümüze ulaşan çok değerli öğütlerinden bir diğeri de başkalarının kusurlarını araştırmamaktır. Çünkü başkalarının kusurlarını araştıran, kendisini başkalarına odaklayan kimse kendi hata ve kusurlarını göremez.

Kusurların örtülmesi çeşitli açılardan olmaktadır. Bize bir kötülük yapmış olan insanın bu kötü davranışı karşısında ona karşı iyi davranmak suretiyle onun bu kusurunu örtmek şeklinde olabileceği gibi, bir kişinin yanlışını ifşa ederek onu toplum içinde küçük düşürmekten sakınmak şeklinde de olmaktadır.
Gerçekte bize haksızlık etmiş, yanlış yapmış, bizi üzmüş, ezmiş bir insanı affetmek, onun hata ve kusurlarını görmemezlikten gelmek insana çok ağır gelen bir meziyettir. Ama güzel huyların en asaletli olanlarından biridir. Çünkü iyilikle, kötülük bir olmaz. Kötülüğü iyilikle karşılayacağız ki, aramızda düşmanlık bulunan kimse candan bir dost olsun.

İnsanların kusurlarını yüzlerine vurduğumuz zaman, kendilerini savunmaya geçecekleri için onların hatalarını görmelerini de engellemiş oluruz. Fakat bize karşı göstermiş olduğu kötülük karşısında, iyilikle karşılık verdiğimizde onun bu kötü davranışını fark etmesine ve kendisini düzeltmesine daha çok katkı sağlamış ve böylece hem kendisine hem de başkalarına zarar vermesini önlemiş oluruz.

Başkalarının kusurlarını ortaya koymanın bir başka nedeni de bir kimsenin iyi durumda olmasını istememek kıskançlıktır. Kişi bir özelliğinden dolayı kıskandığı diğer kişinin eksik ve kusurlarını ortaya koyarak adeta ondan intikam almak istemektedir.

Mevlana’nın öğütlerinden diğer önemli öğüdü ise öfkemize hakim olmamızla ilgilidir. Öfkeyi ihtiyaçlarımız veya arzularımız engellendiğinde, incinme, tehdit vb durumlarda gösterdiğimiz kızgınlık veya saldırganlık olarak tanımlayabiliriz. İnsan öfke ile yapılacak işin yarar yerine zarar getireceğini düşünerek öfkelenmemeğe kendisini alıştırmalıdır.

Hiddetin bir çeşidi çabuk geçer. Başka bir çeşidi az çok devamlı olur ancak oda kin uyandırır. Üçüncü bir şekli vardır oda insanı hemen mücadeleye sevk eder.
Hiddet insanda, felç, kalp krizleri, kanamalar, hazım bozuklukları, hastalıklara karşı vücudun mukavemetinin azalması gibi, hastalıklar yapar.
İnsan kendi hiddetini yenmeye çalışır ve bunu itiyat haline getirebilir ise, bir çok beyhude küçüklüklerden, elemlerden kaçınabilir. İnsanoğlu hiddetin emrettiği hiçbir hareketi yapmamalıdır. Hiddeti yenmeğe alışmak lazımdır. İzzeti nefse ilgili yüksek hisleri kuvvetlendirmek suretiyle bu yapılabilir. Hakaret gören, faziletini çoğaltarak benliğini memnun etmeyi öğrenmelidir. Haksız tenkitlere ehemmiyet vermek manasızdır. Bunlara daha mükemmel iş görmek, daha iyi bir eser meydana getirmekle cevap vermek büyüklük olur. Her bakımdan güzel, her cihetten faydalı olan bu kemali, bir ülkü gibi takip edenler başarılı olur. İyi bir terbiye, doğru düşünme, bu zihni kazancı kolaylaştırır. İnsan her bir hissini mukabil hissi kuvvetlendirerek alt edebilir.

Mevlana’da yaşama sanatı “sabırla” başlar. Sabır, dayanabilmek, güçlüklere göğüs germe sanatıdır. Asabiyet karşısında sabretmek ayrıca kişiyi affetmeye yöneltir ki, bu da yaşam sanatının bir başka becerisidir ve mutluluğun anahtarlarıdır..

ETİKETLER:

Yazarın Diğer Yazıları