Dar Bölge ve Daraltılmış Bölge Seçim Sistemleri Nedir?

Uzunca bir süredir Türkiye'nin gündeminde olan Demokratikleşme Paketi bugün bizzat Başbakan Erdoğan tarafından açıklandı.
Pakette yasal düzenleme gerektiren maddeler ile Bakanlar Kurulu tarafından yönetmelik değişikliği ile hayata geçirilebilecek düzenlemeler bulunuyor.
Demokratikleşme Paketinin en önemli maddelerinden birisi de değiştirilmesi için yasal düzenleme gerektiren Seçim Sistemiyle ilgili.
Malum Türkiye'de seçim barajı sistemi uygulanıyor. 12 Eylül Anayasası ile siyasal sistemimize giren bu düzenlemeye göre yüzde 10 ve üzeri oy alan partiler Meclis'e girebiliyor. Bu barajın altında kalan partiler ise Meclis dışında kalıyor.
Yüzde 10 Seçim barajının hakkaniyetli olmadığı, değiştirilmesi gerektiği uzunca bir süredir Türkiye'nin gündemindeydi.
Bugün açıklanan Demokratikleşme Paketinde bu konuda Hükümet'ten 3 öneri geldi.
1) Yüzde 10 barajı ile devam edebiliriz.
2) Barajı yüzde 5'e çekip, 5'li gruplandırmayla Daraltılmış Bölge Seçim Sisteminiuygulayabiliriz.
3) Ülke barajını tamamen kaldırarak, Dar Bölge Seçim Sistemini getirebiliriz.
Yüzde 10 Seçim Barajını biliyoruz. Peki Başbakan Erdoğan'ın öneri olarak gündeme getirdiği ve tartışalım dediği "Dar Bölgesi Seçim Sistemi" ve Daraltılmış Bölge Seçim Sistemi" ne demek?
Demokratikleşme Paketi açıklanmadan önce, paketin bir kısmı kamuoyuna sızmıştı. Geçtiğimiz günlerde NTV canlı yayına katılan Adil Gür, Dar Bölge Seçim Sistemi ve Daraltılmış Bölge Seçim Sistemi konusunda açıklamalar yapmış, aralarındaki farkı ortaya koymuştu.
İşte Adil Gür'ün açıklamaları;
"DARALTILMIŞ BÖLGE" SEÇİM SİSTEMİ NEDİR?
"Burada sözü edilen şey özetle şöyle:
İstanbul'da 80 küsür milletvekili için 12-13 bölge belirleniyor. Bir bölgede 5-6 milletvekili seçiliyor. Bugün İstanbul'un iki yakası için ayrı ayrı 40'ar vekil seçiyorduk. Daraltımış bölge seçim sisteminde her bir bölge için 5-6 milletvekili seçeceğiz.
Büyükşehirlerde yaşayanlar 40 vekil yerine kendi bölgesinden aday olan 5-6 vekil için oy verecek.
BEŞTEN AZ VEKİLİ OLAN ŞEHİRLERDE NE OLACAK?
Beşten az milletvekili çıkaran illerde durumun ne olacağı belli değil. Burada kritik soru iller başka şehirlerle birleştirilecek mi birleştirilmeyecek mi?
Bu sistem milletvekili sayısı çok olan illerde uygulanabilir ancak küçük kentlerde sıkıntı yaratabilir. Türkiye'de farklı etnik gruplar, farklı inanç ve yaşayıy gruplarında insanlar var. Farklı yapıdaki illeri birleştirmeniz başta insan haklarına aykırıdır.
"DAR BÖLGE" SEÇİM SİSTEMİ NEDİR?
"Örnek vermek gerekirse, Beşiktaş ve Sarıyer'den 5 vekil seçilecek. Burada bir kaç mahalle bir bölge yapılarak 1 vekil seçebilir. Yani herkes muhtar seçer gibi vekil seçebilir. Bu sistemde halkın sevmediği adayda ısrar eden liderler başarısız olur. Dar bölgeye evet ancak daraltılmış bölgede soru işaretleri var.
KİMİN OY ORANI ARTAR, KİM KAYBEDER?
Daraltılmış seçim sistemi tartışmalarında en çok merak edilen soru ise sistem hangi partiye yarayacağı. Bu soruya da Adil Gür'ün yanıtı net oldu: "En çok oya sahip partiyi olumlu etkiler."




